Walka z fałszywym wpisem w BIG jest już łatwiejsza

Od wczoraj, jeżeli biuro prowadzące rejestr nie usunie nieprawdziwej informacji gospodarczej o firmie, odpowie za czyn nieuczciwej konkurencji. Także wtedy, gdy wniosek złożył dłużnik.

7 kwietnia 2017 r. została uchwalona ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz.U. poz. 933; dalej: ustawa). Regulacja ma zasadniczo, jak wskazuje jej nazwa, usprawnić odzyskiwanie należności. Wprowadza dość rozległe zmiany do treści wielu innych ustaw, w szczególności kodeksu cywilnego, kodeksu postępowania cywilnego, ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. nr 81, poz. 530 ze zm.; dalej: u.u.i.g.) oraz ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tj. Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 ze zm.; dalej: u.z.n.k.).

Nowy czyn

Na uwagę zasługuje w szczególności wprowadzenie do u.z.n.k. nowego czynu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z treścią dodanego nowego art. 17f u.z.n.k., który wszedł w życie 13 listopada, czynem nieuczciwej konkurencji stało się:

  • przekazanie przez wierzyciela informacji gospodarczej do biura informacji gospodarczej (BIG) z naruszeniem przepisów u.u.i.g.,
  • niezażądanie przez wierzyciela aktualizacji albo usunięcia informacji gospodarczej mimo zaistnienia odpowiedniego obowiązku zgodnie z tą ustawą,
  • nieusunięcie albo niedokonanie przez BIG aktualizacji informacji gospodarczej w przypadkach, gdy taki obowiązek wynika z przepisów u.u.i.g.

Zmiana w przepisach u.z.n.k. jest ściśle skorelowana z szerszymi unormowaniami, które zmodyfikowały m.in. zasady wpisywania do BIG.

Czego nie może wierzyciel

Sprawcą pierwszej grupy nowych deliktów nieuczciwej konkurencji (art. 17f ust. 1 u.z.n.k.) może być wierzyciel przedsiębiorcy (np. jego kontrahent). Do popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji dojdzie w szczególności w sytuacji, gdy wierzyciel przedsiębiorcy zgłosi do biura informacji gospodarczej informacje o wierzytelności już uiszczonej lub co do której okres po dniu wymagalności (zaległość) jest krótszy niż ustawowe 30 dni, przewidziane w art. 15 u.u.i.g. (w poprzednim stanie prawnym było to 60 dni). Sankcjonowane w myśl nowelizacji będzie również naruszenie przez wierzyciela wynikającego z art. 30 u.u.i.g. obowiązku zażądania aktualizacji lub usunięcia informacji w rejestrze dłużników. Obowiązek aktualizacji informacji w BIG istnieje m.in. w razie wykonania zobowiązania (spłaty należności).

Biuro też zobowiązane

Czyny ujęte w drugiej grupie nowych deliktów nieuczciwej konkurencji (art. 17f ust. 2 u.z.n.k.) mogą być popełnione przez BIG. Delikty te będą polegały na zaniechaniu przez biuro obowiązkowego usunięcia lub aktualizacji informacji, o których mowa w art. 21 i 31 u.u.i.g. Przykładem możne być dalsze zamieszczanie informacji o zadłużeniu konkretnego przedsiębiorcy, pomimo jego spłaty lub brak aktualizacji danych dotyczących dłużnika. Obowiązek aktualizacji/usunięcia informacji przez biuro powstaje w szczególności na podstawie wniosku wierzyciela lub na podstawie innej wiarygodnej informacji o nieaktualności, nieprawdziwości lub niekompletności danych.

W nowym stanie prawnym aktualizacja lub usunięcie informacji gospodarczej powinny nastąpić również na uzasadnione żądanie dłużnika (tzw. sprzeciw), o którym mowa w nowym art. 21a u.u.i.g. Do popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji dojdzie zatem również w razie bezzasadnego nieuwzględnienia przez BIG takiego żądania (sprzeciwu), np. mimo przedłożenia przez dłużnika, wraz ze sprzeciwem, wiarygodnej informacji o nieistnieniu zobowiązania.

 W procesie cywilnym

Włączenie wskazanych powyżej naruszeń do katalogu deliktów nieuczciwej konkurencji, objętych u.z.n.k., oznacza przyznanie poszkodowanym przedsiębiorcom (dłużnikom) ochrony wynikającej z tej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 18 u.z.n.k. takiemu podmiotowi (dłużnikowi) przysługuje m.in. prawo:

  • żądania zaniechania niedozwolonego działania (a zatem przede wszystkim usunięcia nieaktualnej informacji gospodarczej),
  • żądania złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (przeprosiny),
  • naprawienia wyrządzonej szkody (tj. zapłaty odszkodowania na rzecz poszkodowanego),
  • wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści oraz
  • zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny.
  • Powyższych praw poszkodowany przedsiębiorca będzie mógł dochodzić w procesie cywilnym, odpowiednio przeciwko naruszającemu przepisy u.u.i.g. wierzycielowi lub BIG.

Tylko dla przedsiębiorców

Co do zasady ochrony na podstawie u.z.n.k. mogą domagać się przedsiębiorcy (podmioty prowadzące działalność gospodarczą), ponieważ adresatami u.z.n.k. są przedsiębiorcy a nie konsumenci. Zgodnie z ustawą, konsumenci będą mogli dochodzić ochrony, zarówno przeciwko wierzycielom, jak i BIG, dopuszczającym się działań lub zaniechań odpowiadających nowym czynom nieuczciwej konkurencji, na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego. Oznacza to w szczególności możliwość dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. Z kolei żądanie ewentualnego złożenia oświadczenia odpowiedniej treści lub zasądzenia stosownej kwoty na cel społeczny konsument mógłby domagać się na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych (art. 23 i 24 kodeksu cywilnego).

Nieposzlakowana opinia, w zakresie terminowego regulowania zobowiązań, jest dla przedsiębiorcy bardzo ważna. Informacja o zaległościach w zapłacie wymagalnych zobowiązań może zatem znacząco nadszarpnąć pozycję konkurencyjną przedsiębiorcy (i przyczynić się np. do niepozyskania ważnych kontrahentów). Tym bardziej konieczne i zasadne jest zatem stworzenie instrumentów umożliwiających zniechęcenie kontrahentów do zamieszczania lub utrzymywania w bazach informacji gospodarczych nieprawdziwych, niekompletnych lub nieaktualnych danych oraz wprowadzenie sankcji za stosowanie takich działań.

Co po 13 listopada

Wejście w życie nowelizacji nie oznacza konieczności weryfikacji wszystkich dotychczasowych (pochodzących sprzed wejścia w życie nowelizacji) wpisów z inicjatywy BIG. Zgodnie ze znowelizowaną u.u.i.g. obowiązek aktualizacji (lub usunięcia) dotychczasowych wpisów może bowiem powstać przede wszystkim z inicjatywy wierzyciela, na skutek sprzeciwu dłużnika lub z racji otrzymania przez biuro innej wiarygodnej informacji o nieaktualności czy niewłaściwości wpisu. Należy jednak przypomnieć w tym kontekście obowiązujący jeszcze przed nowelizacją ( i utrzymany po jej wejściu w życie) art. 31 u.u.i.g. Przewiduje on przypadki, kiedy BIG ma obowiązek „ z własnej inicjatywy” usunąć dotychczasowe wpisy – wskazuje m.in. sytuację, kiedy upłynęły 3 lata od ostatniej aktualizacji wpisu lub 10 lat od przekazania przez wierzyciela informacji o zobowiązaniu.

ŹRÓDŁO: DZIENNIK GAZETA PRAWNA (Firma i Prawo) 14.11.2017