Nowe przepisy odnoszące się do problemu zatorów płatniczych – ograniczenia i obowiązki dla dużych przedsiębiorców, sankcje dla dłużników oraz wsparcie dla wierzycieli

Od dnia 1 stycznia 2020 r. obowiązują przepisy Ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (dalej „Ustawa”).

Określa ona m.in. dopuszczalne terminy zapłaty w transakcjach handlowych oraz wprowadza dodatkowe sankcje za nieterminowe regulowanie zobowiązań. Wejście w życie nowych przepisów powinno przełożyć się na wzmocnienie pozycji mniejszych podmiotów świadczących usługi bądź dostarczających towary dużym przedsiębiorcom oraz podmiotom publicznym.

Jakie zmiany wprowadza Ustawa?

Ustawa wprowadza szereg zmian nie tylko do Ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (od 1 stycznia 2020 roku otrzymała ona nowy tytuł: Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych), ale także m.in. w kodeksie postępowania cywilnego, ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz w szeregu ustaw podatkowych. Najistotniejsze z tych zmian to:

  • ułatwienie dochodzenia świadczeń pieniężnych stanowiących wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej oraz uproszczenie procedury zabezpieczającej;
  • ustalenie maksymalnych terminów zapłaty (w zależności od statusu przedsiębiorców występujących po obu stronach transakcji nie mogą one co do zasady przekraczać 30 lub 60 dni);
  • wprowadzenie trzech progów rekompensaty za koszty odzyskiwania należności i uzależnienie wysokości tej rekompensaty od kwoty dochodzonego świadczenia pieniężnego oraz wprowadzenie zakazu zbywalności prawa do rekompensaty w przypadku dokonania cesji wierzytelności na osoby trzecie;
  • wprowadzenie tzw. ulgi za złe długi w PIT i CIT;
  • obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych po upływie określonych terminów od daty doręczenia faktury bądź rachunku, przy czym wysokość tych ostatnich odsetek została co do zasady podniesiona o 2 punkty procentowe w porównaniu do poprzednio obowiązujących przepisów;
  • wprowadzenie możliwości odstąpienia przez wierzyciela od umowy lub wypowiedzenia umowy, gdy termin zapłaty ustalony w umowie jest nadmiernie wydłużony i przekracza 120 dni;
  • uzupełnienie katalogu czynów nieuczciwej konkurencji o działanie polegające na nieuzasadnionym wydłużaniu terminów zapłaty.

Inne istotne nowości?

Ustawa wprowadza również kilka dodatkowych obowiązków, które dotyczą przede wszystkim podmiotów posiadających status dużego przedsiębiorcy. Obejmują one w szczególności konieczność złożenia drugiej stronie transakcji handlowej oświadczenia o posiadaniu statusu dużego przedsiębiorcy.

Ponadto, podmioty, u których wartość przychodu uzyskana w roku podatkowym przekroczyła 50 mln euro oraz podatkowe grupy kapitałowe będą miały obowiązek przekazywania ministrowi właściwemu ds. gospodarki rocznych sprawozdań o stosowanych w poprzednim roku kalendarzowym terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Należy przy tym zaznaczyć, iż powyższe sprawozdania podawane będą do publicznej wiadomości, co oznacza, że przed podjęciem relacji gospodarczych przyszli partnerzy handlowi będą mieli możliwość zapoznania się z tymi sprawozdaniami i podjęcia na ich podstawie dalszych decyzji o nawiązaniu współpracy.

Dodatkowo, w celu wyegzekwowania przestrzegania terminów płatności przewidzianych Ustawą, wprowadzony został szereg instrumentów obejmujących m.in. możliwość wszczęcia przez Prezesa UOKiK kontroli i postępowań w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych oraz nakładania administracyjnych kar pieniężnych.

Należy podkreślić, iż na skutek takiego postępowania Prezes UOKiK może nakładać na podmiot kary pieniężne uzależnione w szczególności od wartości świadczeń pieniężnych spełnionych po terminie oraz okresu opóźnienia. W określonych Ustawą okolicznościach kary te mogą być obniżone bądź zaostrzone. Dodatkowo, za utrudnianie przeprowadzenia kontroli bądź nieudzielanie informacji żądanych przez Prezesa UOKiK mogą być nakładane kary pieniężne w wysokości 5% przychodu osiągniętego przez dany podmiot w poprzednim roku podatkowym, nawet do równowartości 50 000 000 euro.

Szczegółowa treść wprowadzonych Ustawą regulacji omówiona została w artykule opublikowanym na naszej stronie Know Your Market w dniu 22 sierpnia 2019 r. (Inne terminy płatności w transakcjach handlowych – uważaj na nadchodzące zmiany).

Na co muszą zwracać szczególną uwagę przedsiębiorcy po wejściu w życie Ustawy?

Obecnie najistotniejszą kwestią jest weryfikacja terminów płatności zawartych w umowach z kontrahentami. Jeśli terminy te są dłuższe niż wynika to z przepisów Ustawy, warto przeanalizować je pod kątem obowiązku płatności odsetek, wysokości tych odsetek, a także skuteczności prawnej określonych postanowień bądź też możliwości odstąpienia od umowy albo jej wypowiedzenia. Należy podkreślić, iż dotyczy to zarówno umów zawieranych z podmiotami krajowymi, jak i umów z przedsiębiorcami z państw członkowskich Unii Europejskiej, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu oraz Konfederacji Szwajcarskiej.

Dłużnicy będący dużymi przedsiębiorcami powinni przy zawieraniu nowych umów pamiętać o składaniu swoim kontrahentom oświadczeń o posiadaniu statusu dużego przedsiębiorcy. Za niezłożenie takiego oświadczenia grozi bowiem kara grzywny.

Przedsiębiorcy powinni ustalić także, czy dotyczy ich obowiązek przekazywania sprawozdań o stosowanych przez nich terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Pierwsze sprawozdanie w tym zakresie należy przekazać do 31 stycznia 2021 r. Zaniechanie spełnienia tego obowiązku także zagrożone jest karą grzywny.

Nie należy również zapominać o obowiązku współpracy z Prezesem UOKiK w przypadku wszczęcia przez ten organ postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Konieczne jest podkreślenie, iż obowiązek współpracy z Prezesem UOKiK dotyczy nie tylko stron transakcji handlowej, ale także podmiotów niebędących stronami transakcji handlowej. W szczególności będzie miał on zastosowanie do podmiotów prowadzących księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych.

Jak możemy pomóc?

Kancelaria D.Dobkowski sp.k. świadczy pomoc prawną w zakresie sporządzania umów handlowych, regulaminów oraz procedur wewnętrznych, przeprowadza audyty prawne w celu weryfikacji prawidłowości wdrożonych procedur i stosowanych wzorów dokumentów, jak również reprezentuje podmioty przed organami administracji oraz w postępowaniach administracyjnych, sądowych i sądowoadministracyjnych.

Niezależnie od kwestii podatkowych, jakie wynikają z Ustawy i wymagają weryfikacji pod względem podatkowym, należy zwrócić uwagę na szereg kwestii prawnych jakie wiążą się z wejściem w życie nowych przepisów.

W celu zapewnienia prawidłowej realizacji obowiązków wynikających z Ustawy oferujemy Klientom pomoc w przygotowaniu wzorów umów i oświadczenia o statusie dużego przedsiębiorcy bądź w dokonaniu oceny stosowanych wzorów i ich adaptacji do nowych przepisów. Bazując na naszym bogatym doświadczeniu proponujemy również opracowanie regulaminów i procedur, mających zastosowanie na wypadek wszczęcia przez Prezesa UOKiK kontroli podmiotu, a także reprezentowanie podmiotu w trakcie kontroli i postępowań, ustalania wysokości ewentualnych kar oraz w dalszych postępowaniach sądowoadministracyjnych.

Dodatkowo nasze usługi obejmować mogą reprezentację podmiotów w dochodzeniu od partnerów handlowych świadczeń pieniężnych i rekompensat wynikających z Ustawy.