Ta strona używa plików „Cookies”
Korzystanie ze strony bez zmiany ustawień przeglądarki w tym zakresie, oznacza zgodę na ich używanie. Więcej informacji na ten temat znajduje się w naszej polityce prywatności. X

Większe szanse pracodawcy na odzyskanie należności

Autor: Anna Zawadzka, radca prawny w Kancelarii Prawnej D. Dobkowski spółka komandytowa, stowarzyszonej z KPMG w Polsce

17 stycznia 2013 roku Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów, przy dwóch zdaniach odrębnych, w sprawie o Sygn. akt II PZP 4/12, wydał korzystną uchwałę dla pracodawców. Pozwala ona na potrącenie wierzytelności pracodawcy z odszkodowania należnego pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy na podstawie art. 55 § 11 kodeksu pracy (dotyczy on przypadku rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym umowy o pracę przez pracownika z winy pracodawcy).
Dla przypomnienia należy wskazać, iż kodeks pracy bardzo rygorystycznie podchodzi do możliwości potrącania jakichkolwiek wierzytelności przez pracodawcę z wynagrodzenia pracownika, zwłaszcza bez jego pisemnej zgody.

Na przykład, zgodnie z art. 87 § 1 kodeksu pracy, z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – potrąceniu podlegają jedynie: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie: świadczeń alimentacyjnych oraz innych należności, aniżeli świadczenia alimentacyjne, zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi oraz kary pieniężne przewidziane w art. 108 kodeksu pracy. Dodatkowo, przepisy kodeksu pracy ustanawiają ograniczenia dot. kolejności dokonywania potrąceń, wysokości możliwych potrąceń, jak również kwotę wolną od potrąceń.

Wracając do wzmiankowanej powyżej uchwały, zapadła ona w związku z zagadnieniem prawnym przekazanym przez jeden z Sądów Okręgowych do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Sąd Okręgowy zajmował się pozwem byłego pracownika jednej z lokalnych spółek min. o odszkodowanie w kwocie około 13.000 zł w związku z rozwiązaniem przez tego pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy. Powodem rozwiązania umowy o pracę przez pracownika było ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków przez pracodawcę polegające min. na opóźnieniach w wypłacie wynagrodzeń (art. 55 § 11 kodeksu pracy). W trakcie procesu, pozwana spółka zgłosiła zarzut potrącenia własnej wierzytelności w kwocie około 9.000 zł z tytułu odszkodowania za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych przez tego pracownika.

Sąd I instancji uznając zasadność roszczenia pracownika, odmówił pozwanej spółce prawa potrącenia własnej wierzytelności, wskazując, iż nie legitymuje się ona tytułem wykonawczym na ww. kwotę. Sąd II instancji zwrócił uwagę na istniejącą rozbieżność w orzecznictwie dotyczącą możliwości dokonywania potrącenia z odszkodowania należnego pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę i skierował następujące zapytanie do Sądu Najwyższego „Czy ochronie z art. 87 § 1 k. p. podlega tylko wynagrodzenie za pracę, czy także odszkodowanie art. 55 § 11 k.p.?”. Sąd Najwyższy z kolei postanowił, że sprawą powinien zająć się jego powiększony skład (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2012, Sygn. akt II PZP 2/12).

Jak już zostało wskazane po początku tego artykułu, Sąd Najwyższy wydał rozstrzygnięcie korzystne dla pracodawców. Uznał on, że odszkodowanie należne pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie art. 55 § 11 k.p. nie podlega ochronie przewidzianej w art. 87 § 1 k.p.

Nie jest jeszcze dostępne pisemne uzasadnienie powyższej uchwały, ale najważniejsze motywy rozstrzygnięcia wskazał jeden z sędziów składu rozpoznającego sprawę, sędzia Sądu Najwyższego Walerian Sanetra. Sąd Najwyższy uznał, że „odszkodowanie to nie może podlegać ochronie dlatego, że przepisy kodeksu pracy chronią przed potrąceniami wynagrodzenia za pracę, a odszkodowanie takim wynagrodzeniem nie jest”. Sąd ten wyjaśnił, że nie można rozszerzać pojęcia wynagrodzenia za pracę o inne świadczenia ze stosunku pracy, w szczególności o odszkodowania pracowniczei.

Co ważne dla praktyki, sędzia SN Walerian Sanetra, choć zastrzegł, że uchwała ta dotyczy jedynie jednego rodzaju odszkodowania, wskazał, że Sąd w tym składzie orzekającym uważa, że także w przypadku innych odszkodowań pracowniczych nie stosuje się ochrony przed potrąceniami określonej w kodeksie pracyii.

PODSTAWY PRAWNE – KODEKS PRACY

Art. 55.
§ 1. Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe.

§ 11. Pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni.

Art. 87.
§ 1. Z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – podlegają potrąceniu tylko następujące należności:

  1. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
  2. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
  3. zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
  4. kary pieniężne przewidziane w art. 108.

§ 2. Potrąceń dokonuje się w kolejności podanej w § 1.
§ 3. Potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach:

  1. w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości trzech piątych wynagrodzenia,
  2. w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia.

§ 4. Potrącenia, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami, o których mowa w § 1 pkt 1 – trzech piątych wynagrodzenia. Niezależnie od tych potrąceń kary pieniężne potrąca się w granicach określonych w art. 108.

iWypowiedzi sędziego SN Waleriana Sanetry zostały zaczerpnięte ze strony internetowej rp.pl z artykułu Doroty Gajos-Kaniewskiej z dnia 17 stycznia 2013 roku (dział Prawo)
ii j.w.