Ta strona używa plików „Cookies”
Korzystanie ze strony bez zmiany ustawień przeglądarki w tym zakresie, oznacza zgodę na ich używanie. Więcej informacji na ten temat znajduje się w naszej polityce prywatności. X

Świąteczne prezenty, czyli konsumenckie zakupy w sieci jeszcze na starych zasadach

Katarzyna Wojciechowska, Michał Wołoszczuk
RZECZPOSPOLITA (Prawo i Praktyka), 24 grudnia 2014

 

PRZEDSIĘBIORCY || Na sklepach internetowych będzie ciążyć obowiązek zapewnienia swoim klientom dostępu do starego regulaminu i informacji dotyczących terminów na odstąpienie, reguł zwrotów czy reklamacji w odniesieniu do produktów kupionych do 25 grudnia i od 25 grudnia tego roku.

Zbliża się dzień wejścia w życie nowej ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (DzU z 2014, poz. 827, dalej jako „nowa ustawa”). Dzień ten zbiega się z okresem świąt Bożego Narodzenia, a co za tym idzie z tysiącem zakupów prezentów świątecznych dokonywanych także za pośrednictwem sklepów internetowych. Te, które dotyczą prezentów, zostaną z pewnością zawarte przed 25 grudnia, tj. dniem wejścia w życie nowej ustawy o prawach konsumenta.

Nowa ustawa regulująca kwestie związane z prawami konsumentów wiąże się z nowelizacją przepisów kodeksu cywilnego, w szczególności w zakresie zasad rękojmi, oraz zmianą innych ustaw. Uchylono jednocześnie dwie podstawowe dotychczas ustawy dotyczące praw i sytuacji konsumentów: ustawę z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (DzU z 2012 r., poz. 1225, dalej „stara ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów”) oraz ustawę z 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (DzU nr 141, poz. 1176, zm„ dalej „ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży”).

Przejściowe regulacje

Z uwagi na przepisy przejściowe nowej ustawy po 25 grudnia br. konsumenci jak i przedsiębiorcy będą musieli zwrócić uwagę, jakie przepisy regulować będą ich sytuację prawną w odniesieniu do umów zawartych przed 25 grudnia br., bo wspomniane uchylane ustawy nadal mogą być stosowane. Poniżej omówimy najistotniejsze kwestie związane ze zmianą przepisów.

Chodzi o kwestie odnoszące się do stosowania starych przepisów do niektórych prezentów gwiazdkowych, które są rzeczami ruchomymi zakupionymi przez konsumentów w sklepach internetowych przed 25 grudnia (porównawczo do nowych regulacji).

Dzień zawarcia umowy

W świetle przepisów przejściowych, dzień zawarcia umowy ze sklepem internetowym będzie rozstrzygał, czy należy stosować stare (uchylone z dniem 25 grudnia br.) ustawy, czy już nową ustawę wraz z innymi znowelizowanymi przepisami. Zgodnie z art. 51 nowej ustawy, do umów zawartych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 25 grudnia br., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem prawa i obowiązki konsumentów jak i przedsiębiorców, wynikające z takich umów będą regulowały przepisy starej ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży. Ustalenie chwili zawarcia umowy online będzie mieć istotne znaczenie. Jako że kwestia ta wykracza poza ramy artykułu (z uwagi na to, czy witryna sklepu internetowego stanowi ofertę czy zaproszenie do złożenia oferty), należy zwrócić uwagę na brzmienie zapisów regulaminów czy też generalnie na informacje przedsiębiorcy dotyczące czynności technicznych składających się na proces zawierania umowy albo odwołać się do regulacji kodeksu cywilnego (m.in. art. 661 1 art. 70). Rozstrzygające mogą być zatem chwile złożenia zamówienia na stronie internetowej bądź potwierdzenia zamówienia przez konsumenta przez kliknięcie linku aktywacyjnego przesłanego przez przedsiębiorcę pocztą elektroniczną bądź też otrzymanie przez konsumenta na adres poczty elektronicznej potwierdzenia przyjęcia zamówienia do realizacji. Należy także pamiętać, że bez wpływu na stosowanie nowej ustawy będzie późniejsza dostawa towaru, jeżeli umowa została zawarta przed 25 grudnia br.

Mniej czasu na odstąpienie

W praktyce oznacza to, że ewentualne zwroty czy reklamacje prezentów świątecznych zakupionych w internecie przez konsumentów należy zgłosić czy rozstrzygnąć z uwzględnieniem dotychczasowych zasad – w tym terminów, rozliczeń kosztów i wzajemnych świadczeń itd., o czym dalej. Oznacza to, że konsumenci mają mniej czasu na „zwrot” nietrafionych prezentów – mniej czasu na odstąpienie od przedświątecznych umów.

Konsumenci, którzy począwszy od 25 grudnia br. będą chcieli zwrócić nietrafione prezenty zakupione w internecie przed tą datą bez podawania przyczyn, muszą pamiętać o krótszym terminie na odstąpienie od umowy.

W takim przypadku zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów na odstąpienie bez podania przyczyn, będą mieli nadal tylko dziesięć dni, licząc od dnia wydania rzeczy. Ewentualne przedłużenie tego terminu dotyczyć może przypadku, gdy przedsiębiorca nie spełnił obowiązku informacyjnego z art. 9 ust. 1 ww. ustawy (w tym nie poinformował o prawie odstąpienia w terminie dziesięciu dni) ani nie potwierdził tych informacji już po rozpoczęciu biegu tego terminu. Wówczas termin na odstąpienie wydłuża się do 3 miesięcy od dnia wydania rzeczy.

Dla porównania nowa ustawa gwarantuje:

  • 14-dniowy termin na odstąpienie bez podania przyczyn, w przypadku zwykłego wydania jednej rzeczy, licząc od dnia objęcia w posiadanie,
  • w razie niepoinformowania konsumenta o prawie odstąpienia wygasa ono dopiero po upływie 12 miesięcy, a gdyby przedsiębiorca spóźnił się z tym obowiązkiem termin 14 dni liczy się od dnia udzielenia informacji konsumentowi.

Zarówno w odniesieniu do starej ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, jak i nowej ustawy, pamiętać należy o wyłączeniu prawa odstąpienia w odniesieniu do wymienionych w obu ustawach rzeczy.

Zakres i sposób zwrotu kosztów

Stara ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów nie zawiera szczegółowej regulacji co do zakresu czy sposobu zwrotu wzajemnych świadczeń. Ustawa ta stanowi, że strony winny niezwłocznie zwrócić to, co świadczyły, nie później niż w terminie 14 dni, a w razie dokonanej przedpłaty sprzedawca winien zwrócić odsetki ustawowe od dnia dokonania przedpłaty. Natomiast kwestię sposobu zwrotu ceny konsumentowi najczęściej określały regulaminy, pozostawiając zazwyczaj ostateczny wybór konsumentowi.

Dla porównania:

  • nowa ustawa wprost wskazuje, że w razie odstąpienia od umowy sklep internetowy ma zwrócić konsumentowi wszystkie dokonane przez niego płatności, w tym koszty dostarczenia rzeczy (czego nie regulowała stara ustawa, a obowiązek ten wynikał jedynie ze stanowiska judykatury).
  • zgodnie z art. 32 ust. 2 nowej ustawy przedsiębiorca zobowiązany jest zwrócić płatność przy użyciu takiego samego sposobu zapłaty, jakiego użył konsument, chyba że konsument wyraźnie zgodził się na inny sposób zwrotu, który nie wiąże się dla niego z żadnymi kosztami. Nowością jest także ograniczenie zakresu zwrotów kosztów dostarczenia rzeczy, jeżeli konsument wybrał inny niż najtańszy zwykły sposób dostarczenia rzeczy oferowany przez sklep.

Dwa tryby reklamacyjne

Zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorcy, muszą pamiętać, iż tzw. reklamacja prezentów kupionych przed 25 grudnia br. będzie odbywać się w trybie przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży, tj. w razie niezgodności towaru z umową.

Jeżeli zakupiony przed 25 grudnia br. przez konsumenta prezent gwiazdkowy okaże się w chwili jego wydania niezgodny z umową sprzedaży, wówczas przysługujące konsumentowi uprawnienia mają dwuetapowy charakter. Zgodnie z art. 8 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży kupujący może żądać doprowadzenia towaru konsumpcyjnego do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy, chyba że naprawa albo wymiana są niemożliwe lub wymagają nadmiernych kosztów (etap I). Dopiero gdy się okaże, że naprawa albo wymiana nie jest możliwa, konsumentowi przysługuje możliwość żądania obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy (odstąpienie wyłączone jest w razie nieistotnej niezgodności) (etap II).

Przypominamy, iż konsument może skorzystać z powyższych uprawnień w określonym terminie. Konsument musi zawiadomić sprzedawcę o stwierdzeniu niezgodności towaru w terminie dwóch miesięcy od dnia ich stwierdzenia (w przypadku towarów żywnościowych termin ten może być krótszy), a stwierdzenie niezgodności musi mieć miejsce w okresie dwóch lat od wydania towaru.

Dla porównania:

  • rzeczy kupione w sklepie internetowym od 25 grudnia br. będą reklamowane w trybie znowelizowanych nową ustawą przepisów kodeksu cywilnego na zasadzie rękojmi – sprzedawca będzie odpowiedzialny za wady fizyczne lub prawne rzeczy
  • charakter uprawnień wynikających z przepisów o rękojmi konsumenta jest równorzędny, przyznając konsumentowi większy wpływ na działania sprzedawcy
  • brak obowiązku dla konsumentów na zawiadomienie o wystąpieniu wady
  • 2-letni okres odpowiedzialności za wady fizyczne sprzedawcy rzeczy ruchomych pozostaje bez zmian

Który regulamin dotyczy zakupów

Kiedy minie już świąteczna prezentowa euforia, a przepisy nowej ustawy wejdą w życie, z uwagi na brzmienie przepisów przejściowych konsumenci mogą spotkać się na stronie internetowej sklepu z dwoma regulaminami. Choć ustawa o tym nie wspomina, to wydaje się oczywiste, że na sklepach internetowych ciążyć będzie obowiązek zapewnienia swoim klientom dostępu do starego regulaminu i informacji dotyczących terminów na odstąpienie, zasad zwrotów czy reklamacji w odniesieniu do zakupów dokonanych do 25 grudnia i od 25 grudnia br.

Mając na uwadze przedstawione kwestie konsumenci będą musieli uważnie wybierać właściwy dokument określający ich uprawnienia. Taki stan będzie utrzymywał się przez okres dwóch lat, czyli przez czas potencjalnej odpowiedzialności sprzedawcy za niezgodność towaru z umową.