Ta strona używa plików „Cookies”
Korzystanie ze strony bez zmiany ustawień przeglądarki w tym zakresie, oznacza zgodę na ich używanie. Więcej informacji na ten temat znajduje się w naszej polityce prywatności. X

Jak chronić firmę przed bezprawnym użyciem przez inne przedsiębiorstwo?

Magdalena Bęza
Portal Skarbiec.biz, 5 sierpnia 2013

Naruszenie prawa do nazwy (firmy) – rozumianej zarówno jako oznaczenie spółki jak i działalności gospodarczej osoby fizycznej może nastąpić w różny sposób.

Naruszenie prawa do nazwy (firmy) – rozumianej zarówno jako oznaczenie spółki (np. ABC sp. z o.o.) jak i działalności gospodarczej osoby fizycznej (np. Jan Kowalski prowadzący działalność pod nazwą ABC) – może nastąpić w różny sposób. W szczególności, nazwa może być bezprawnie używana w firmie innego przedsiębiorstwa, jako znak towarowy lub usługowy bądź w domenie internetowej konkurenta. Warto zatem jeszcze przed rozpoczęciem działalności gospodarczej zabezpieczyć się przed działaniem nieuczciwych konkurentów.

Aktualnie obowiązujące przepisy umożliwiają ochronę nazwy firmy na kilku poziomach.

Niewątpliwie najszerszy zakres ochrony nazwy można uzyskać poprzez jej rejestrację jako znak towarowy, na zasadach przewidzianych w art. 120 -173 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117 ze zm.) lub jako wspólnotowy znak towarowy zgodnie z Rozporządzeniem Rady z 26 lutego 2009 r. nr 207/2009. Prawo ochronne na znak towarowy pozwoli na wyłączne używanie zarejestrowanego oznaczenia na terytorium objętym ochroną, nie tylko jako nazwę przedsiębiorstwa lecz również na wytwarzanych towarach, dokumentach związanych z wprowadzaniem towaru do obrotu lub posługiwanie się znakiem towarowym w celu reklamy. W sytuacji naruszenia prawa do nazwy, która jednocześnie stanowi zarejestrowany znak towarowy, nie ma obowiązku przedkładania w postępowaniu sądowym dowodów używania tego oznaczenia; wystarczające będzie złożenie w sądzie świadectwa ochronnego, z którego wynika, że pokrzywdzony przedsiębiorca mógł używać znaku towarowego wcześniej aniżeli osoba naruszająca.

Aktualnie możliwa jest ochrona znaku na szczeblu krajowym, w drodze rejestracji w Urzędzie Patentowym (w takiej sytuacji znak jest chroniony na terytorium Polski) oraz na poziomie wszystkich krajów Unii Europejskiej, jako Wspólnotowy Znak Towarowy, poprzez rejestrację w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (w tym ostatnim przypadku jeden wpis do rejestru pozwala na ochronę znaku na terytorium całej Unii).

W celu uzyskania prawa ochronnego na krajowy znak towarowy należy w pierwszej kolejności sprawdzić, czy w obrocie nie funkcjonują już identyczne lub podobne oznaczenia używane dla identycznych lub podobnych towarów lub usług. Baza zgłoszonych i już zarejestrowanych oznaczeń znajduje się na stronach internetowych Urzędu Patentowego www.uprp.gov.pl/. Jeżeli rezultat takiej weryfikacji jest negatywny (brak oznaczeń kolizyjnych), należy wypełnić formularz wniosku o rejestrację znaku towarowego (również dostępny na stronach internetowych Urzędu Patentowego) i przesłać go lub złożyć w Urzędzie Patentowym.

Rejestracja nazwy przedsiębiorstwa w charakterze znaku towarowego wiąże się jednak z koniecznością uiszczenia opłat urzędowych przed organami dokonującymi rejestracji znaku. Przede wszystkim, konieczne jest uiszczenie opłaty za zgłoszenie znaku (min. 550 złotych) a następnie, po otrzymaniu decyzji Urzędu Patentowego o rejestracji znaku – za udzielenie prawa ochronnego (min. 490 złotych). Natomiast jeżeli zdecydujemy się na ochronę znaku na szczeblu wspólnotowym, należy liczyć się z kosztami na poziomie min. 900 euro (opłata ta obejmuje już zarówno zgłoszenie jak i rejestrację znaku).

W razie naruszenia prawa do zarejestrowanego znaku towarowego, w szczególności poprzez używanie przez konkurenta znaku identycznego lub podobnego, np. w nazwie firmy lub na wytwarzanych towarach, uprawnionemu do znaku przysługują roszczenia obejmujące m.in. żądanie zaniechanie naruszeń, wydanie uzyskanych korzyści oraz zapłatę opłat licencyjnych za okres bezprawnego używania znaku. Posługiwanie się w obrocie znakami podrobionymi (tj. identycznymi do wcześniej zarejestrowanych) jest również zagrożone sankcjami karnymi (m.in. grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności, nawet do lat 5).

Jeżeli nie zdecydujemy się na rejestrację nazwy jako znak towarowy, w razie naruszenia prawa do nazwy możemy korzystać z ochrony przewidzianej w przepisach kodeksu cywilnego lub ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co nie wiąże się z koniecznością odrębnej rejestracji. Ochrona wynikająca z kodeksu cywilnego przysługuje przede wszystkim w przypadku, gdy nazwa przedsiębiorstwa stanowi jednocześnie firmę. Art. 433 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. nr 16 poz. 93, dalej „k.c.”) nakazuje, aby firma przedsiębiorcy odróżniała się dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku*; ponadto, zgodnie z powyższym przepisem firma nie może wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności przedsiębiorcy, miejsca działalności lub źródeł zaopatrzenia.

Zgodnie z art. 4310 kodeksu cywilnego przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało naruszone, może żądać zaniechania naruszania usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia. Powyższy przepis nie wskazuje rodzajów naruszeń prawa do firmy warunkujących skorzystanie z przewidzianych w nim roszczeń.

Przyjmuje się zatem, że obejmuje on wszelkie przypadki naruszenia prawa do firmy. Niezależnie od powyższego, mając na uwadze, że prawo do nazwy lub firmy uważa się za dobra osobiste osoby prawnej lub jednostki nieposiadającej osobowości prawnej (w tym spółki prawa handlowego, np. spółki komandytowej), w razie naruszenia nazwy przedsiębiorstwa (w tym w sytuacji, gdy jest ona jednocześnie firmą) istnieje możliwość skorzystania z ochrony przewidzianej dla dóbr osobistych. Katalog roszczeń przysługujących w związku z naruszeniem dóbr osobistych jest jednak zbliżony do mających zastosowanie dla ochrony firmy (zaniechanie bezprawnego działania, publikacja odpowiedniego oświadczenia, wpłata środków finansowych na cel społeczny).

Ponadto w każdym przypadku (tj. zarówno, gdy występuje w firmie, jak i w sytuacji, gdy oznacza przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym) nazwa przedsiębiorstwa podlega ochronie na podstawie przepisów ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. nr 153 poz. 1503 ze zm., dalej „u.z.n.k.”). W tym kontekście należy wskazać, że art. 5 u.z.n.k. zakazuje takiego oznaczania przedsiębiorstwa, które może wprowadzić w błąd co do tożsamości, m.in. przez używanie firmy lub nazwy wcześniej używanej, zgodnie z prawem, do oznaczenia innego przedsiębiorstwa. Możliwość skorzystania z powyższego przepisu zaistnieje zatem w sytuacji, gdy naruszenie nazwy przedsiębiorstwa nastąpiło poprzez jej użycie przez konkurenta, na oznaczenie innego przedsiębiorstwa (w szczególności w jego firmie).

Natomiast w przypadku, jeżeli naruszenie wyraża się w bezprawnym użyciu przez inny podmiot nazwy przedsiębiorstwa na towarach lub usługach (tj. jako znak towarowy), pokrzywdzony podmiot może skorzystać z art. 10 u.z.n.k., zgodnie z którym niedopuszczalne jest oznaczanie towarów lub usług w sposób mogący wprowadzić klientów w błąd m.in. co do ich pochodzenia (taka sytuacja zaistniałaby w szczególności w razie oznaczenia towaru nazwą identyczną do wcześniej używanej nazwy przedsiębiorstwa, ponieważ w takim przypadku odbiorcy towarów mogliby domniemywać, że przedsiębiorstwo oznaczone wcześniejszą nazwą i przedsiębiorstwo produkujące towar oznaczony taką nazwą są wzajemnie powiązane lub tożsame).

Katalog roszczeń przysługujących z tytułu naruszenia prawa do nazwy przedsiębiorstwa, przewidziany w przepisach u.z.n.k. jest przy tym szerszy niż katalog roszczeń wynikający z przepisów k.c. dotyczących ochrony firmy. Oprócz roszczeń określonych w art. 4310 pokrzywdzony może również żądać zasądzenia odpowiedniej kwoty na cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego oraz nakazania przez sąd zniszczenia lub zaliczenia na poczet odszkodowania (tj. w praktyce przyznania poszkodowanemu) towarów bezpośrednio związanych z dokonanym czynem (w szczególności opatrzonych oznaczeniem naruszającym nazwę przedsiębiorstwa).

* Co do pojęcia rynku – zob. uwagi dotyczące rozstrzygania kolizji nazw przedsiębiorstw.

 

Poglądy i opinie wyrażone w powyższym tekście prezentują zapatrywania autorów i mogą nie być zbieżne z poglądami i opiniami KPMG w Polsce. Ponadto wszystkie przedstawione w tekście informacje mają ogólny charakter, a intencją autorów nie było ich odniesienie do jakichkolwiek podmiotów i osób.